De K van ...

Na drie maanden van afwezigheid weer een bericht van mij. Gelezen, gewerkt, verjaardagen gevierd, kortom, van alles gedaan behalve schrijven. Maar als taal- en literatuurkenner kan ik het niet maken niet wat te melden over het feit dat ons binnen een week tijd twee van onze grootste dichters zijn ontvallen: Gerrit Komrij en Rutger Kopland. Beide met de K van Kunst. De eerste behalve dichter ook criticus, columnist, polemist en roman- en verhalenshrijver. De tweede naast dichter ook psychiater, professor en schrijver van essays over literatuur en psychiatrie en de samenhang daartussen.
Beide waren ze wat kopschuw, maar van de twee was Komrij toch degene die het meest in de openbaarheid trad via radio en televisie. Zo was hij de afgelopen jaren nog regelmatig te gast bij Pauw en Witteman. Een ogenschijnlijk zwartgallige en cynische man, maar één van wie je nooit wist of hij het nou meende of niet. Dat gold voor zijn spreken en dat gold voor zijn schrijven. De humor had vaak de overhand.
Zijn romans konden mij nooit zo bekoren. Liever las ik zijn kritische columns en schotschriften. En zijn gedichten natuurlijk. Hier één van zijn mooiste:


De Zwijgzaamheid

Eer maakt men lakens wit met inkt,
Eer speelt men schaak met bezemstelen,
Eer vindt men nog een roos die stinkt,
Eer ruilt men stenen voor juwelen,

Eer breekt men ijzer met zijn handen,
Eer zal men stijgen in valleien,
Eer legt men een garnaal aan banden,
Eer leert men geiten kousen breien,

Eer plant men bomen op de weg,
Eer zal men kakken in zijn hoed,
Dan dat ik u mijn ziel blootleg
En zeg wat ik thans lijden moet.

------------------------------------------
uit: 'Alle gedichten tot gisteren', 1994

Rutger Kopland, eigenlijk Rutger of Rudy van den Hoofdakker, hield zijn twee beroepen psychiater en schrijver/dichter strikt gescheiden. Vandaar het pseudoniem, dat hij uitsluitend gebruikte voor zijn schrijverij. Ook hij was schichtig en werkte liever op de achtergrond. In tegenstelling tot Komrij zocht hij niet de schijnwerpers op. Of waren het de schijnwerpers die Komrij opzochten? Ik denk dat laatste. Hoe dan ook, Koplands gedichten zijn bekend van bijzondere gelegenheden en ... begrafenissen. Deze lijkt lijkt mij wel geschikt voor die van hemzelf:

De Dokter

De dokter keek op mij neer
ik zag zijn gezicht boven het mijne

ik zag wat hij dacht
dat ik dood kon gaan - zo keek hij
terwijl hij luisterde aan mijn borst

hij keek mij aan met een blik
- hoe kan ik dat zeggen - een blik
voorbij mijn gezicht, een blik naar iets
achter mij naar iets verwegs
alsof hij iets in de toekomst
probeerde te zien

hij keek mij aan en hij zei
hier mag u niet blijven
ze komen u halen

-------------------------------
uit: 'Toen ik dit zag', 2008


Hopelijk houdt de Dood zich nu even in en gaat Hij niet verder het alfabet af. Anders moet Anton Korteweg zich toch echt zorgen gaan maken. Even nog een gedicht van zijn hand:


Weggaan
Als een auto die lang in de regen gestaan heeft
optrekt en wegrijdt, blijft waar hij stond achter
een plek die zich van de rest van de straat
onderscheidt, even nog, tot hij ook nat is
en niet afzonderlijk meer bestaat.

Dat is wat blijft als je weggaat.

--------------------------------
uit: Voor de goede orde (1988)




Ik mag hopen dat het verscheiden van Komrij en Kopland een plek nalaat die tot in lengte van dagen zichtbaar mag blijven.

Citaat

De een gelooft in Wodan die de bliksem maakt, of in de goden op de Olympus, een ander in een God die zijn zoon heeft laten vermoorden, en weer anderen in heilige olifanten. Verder hebben de meeste volkeren een rotsvast geloof in de juistheid van hun geloof, en ze menen dat daar ook een overvloed van argumenten voor is. Maar die overvloed is nooit zo groot dat ze een ander volk kunnen overtuigen, want op grote schaal bekeren gebeurt alleen als het ene volk het andere onderwerpt. Het meest opvallend is het verband tussen geloof en geweld. Het verschil tussen het rationeel zoeken naar een praktische oplossing en het grijpen naar wapens, dat verschil wordt grotendeels veroorzaakt door het heilig vuur van het eigen religieus gelijk. De godsdienst maakt mensen bereid om te sterven voor hun partij. De kwestie Jeruzalem was al lang opgelost als het ging over een kilometer grond, maar het gaat om heilige grond! Jongemannen zouden wel uitkijken voordat ze zichzelf opbliezen bij een zelfmoordmissie, maar hen wacht de eeuwige hemel! Noord-Ieren hebben geen groter probleem met elkaar dan Friezen met Groningers, maar het geloof houdt hun haat vlammend. ~ Ronald Plasterk

Kettingreactie

Zo, het heeft even geduurd, maar ik ben er weer. Het eerste bericht in 2012.
Wat een gedoe om niks gisteren en vandaag. Eerst twittert de man met het Noorse kapsel (met dank aan Youp) dat hij verbolgen is over het feit dat Beatrix een hoofddoek droeg in een moskee tijdens haar bezoek aan de Verenigde Arabische Emiraten. Vervolgens wordt 's avonds in De Wereld Draait Door een overduidelijk satirisch filmpje vertoond, waarin Beatrix en Willem-Alexander 'naakt' tussen de Papoea's vertoeven en het land is te klein. Dit filmpje diende om zogenaamd te laten zien dat de leden van het Koninklijk Huis zich overal aanpassen aan de plaatselijke cultuur van een land. Ten eerste toont de gemiddelde reactie van de gemiddelde Nederlander (gelukkig behoor ik niet tot dat deel van de bevolking) aan hoe kleinzerig men is ten aanzien van het Koninklijk Huis (maar wel kritiek leveren als de leden ervan op kosten van de belastingbetaler snoepreisjes maken). En ten tweede heeft die blonde relnicht weer lekker veel aandacht van de media.
Heeft u het gemerkt? Ik heb de naam van de relnicht met het Noorse kapsel niet genoemd en toch weet u onmiddellijk wie ik bedoel. En dat is het 'm nu juist. Hij is al zo bekend en zo vaak in de media, dat men zijn naam zou kunnen vervangen door "piep", net als in een reclamecampagne van een bekend biermerk jaren geleden: "Heerlijk Helder Piep". En dat vind ik zo erg aan dit alles. Dat de koningin zogenaamd in haar blote gat staat kan mij niets schelen. De satire droop er vanaf. Zelfs Wim de Bie, bijzonder hoogleraar Satire aan de Tilburg University, was er zeer over te spreken. En dat mogen de makers als een groot compliment beschouwen van onze grootste satiricus aller tijden (gedeelde eerste plaats met Kees van Kooten natuurlijk). Maar waar het mij om gaat is dat onze Mozart van de Lage Landen weer eens volop in de schijnwerpers staat. Spong cum suis hadden hem al razend populair (als hij dat al niet was) gemaakt door hem gerechtelijk te vervolgen. Een missie waarvan zelfs ik als juridische leek ruim van tevoren wist dat deze zou falen. En nu doen radio, TV en internet er weer een schepje bovenop. Wanneer houden de media nu eens op aandacht te schenken aan onze waterstofperoxideverslaafde? Goed, ik doe het nu ook weer, maar hoe vaak moet er nog opgeroepen worden tot het leggen van een cordon sanitaire rond deze man? Juist nu er volgens Maurice de Hond potentiële kiezers weglopen bij de PVV komt onze wildeman weer in het nieuws.
Stop!

De Nationale Bijbelkenner

Onze vriend Constand was zo trots. Hij had meegedaan aan de Nationale Bijbelquiz op TV. Het was geen live-uitzending, maar een opname die een week of twee/drie later zou worden uitgezonden. Dus kon hij het samen met familie en vrienden op de bank lekker terugkijken. Met snacks en drank zat iedereen klaar bij de buis. Aan het eind van de uitzending zou namelijk naast het winnende team de individuele winnaar bekend worden gemaakt, waarbij Constand vol in beeld zou komen. Hij was die winnaar, met een score van liefst 100%. De teleurstelling was dan ook groot toen het stuk waarin hij voorkwam helemaal niet werd uitgezonden! Constand was boos en deed zijn beklag bij de EO/NCRV. Met succes. Het weggelaten fragment werd niet alsnog uitgezonden, maar wel toegezonden via het internet via een link naar een file-transfersite. Hij stuurde die link door naar mij, zodat ik het voor hem op YouTube kon zetten, want Constand weet dan wel veel van de Bijbel, van computers en uploaden heeft hij minder kaas gegeten.
Daarom hierbij: the deleted scene uit De Nationale Bijbelquiz 2011!!!

Een tablet die geen pil is.

Dames en heren. Ik schrijf dit bericht op een zogenaamde tabletcomputer. Zoiets als een iPad, maar dan van Samsung. Ik typ dit verhaal niet, ik swype het. Voor wie niet weet wat dat is: dat is met je wijsvinger vegen van letter naar letter over je op het scherm geprojecteerde toetsenbord, waardoor de woorden heel snel ontstaan. Vooral op een smartphone werkt dat erg snel met dat kleine scherm. Deze tablet heeft een veel groter scherm, sterker nog, het ís één groot scherm. Je kunt er zoals ik nu lekker mee op de bank zitten, schrijven, een elektronisch boek lezen, een film kijken of YouTube. Maar ook mailen, twitteren, facebooken, chatten, internetten, kortom, je kunt er heel veel mee doen.
Nou, ik heb het ding nu vijf dagen, het is eigenlijk van de zaak, maar privé mag ik het natuurlijk ook gebruiken.
Dit was mijn schokkende mededeling van vandaag.

R.I.P. Rijk de Gooyer

Ja, ja, ik weet het. Er zijn ergere dingen in de wereld. Honger, armoede, oorlogen, natuurrampen, de Mauro's in de wereld, kinderen die omkomen door verdrinking of een gevallen luidspreker in een zwembad (beide vandaag). Maar toch was het even slikken toen ik vanmiddag hoorde dat mijn naamgenoot Rijk de Gooyer was overleden. En dat zo kort na zijn kompaan John(ny) Kraaijkamp. Even voor de goede orde, ik ben NIET naar hem vernoemd. De vader van mijn moeder heette al zo. En die man is zo vroeg overleden dat hij bij lange na mijn opa niet is geworden. Vandaar mijn voornaam. Maar toch heb ik mij altijd met Rijk de Gooyer verbonden gevoeld. Zoveel Rijken zijn er niet en bekende al helemaal niet. Ik heb zijn biografie al jaren in de kast staan en als jonge jongen zag ik hem al op TV (in zwart/wit) met Johnny. En net als de meeste volwassenen onder ons heb ik een handjevol films van hem gezien: Ciske de Rat, Op Hoop van Zegen, Soldaat van Oranje. Behalve in Ciske speelde hij meestal de slechterik, hetgeen je niet zou verwachten van iemand die we oorspronkelijk hebben leren kennen als komiek. Volgens vriend en acteur Maarten Spanjer vond hij dat soort rollen gewoon interessanter om te spelen. Er zat meer diepgang in.
Hoe dan ook, Rijk de Gooyer is niet meer. In het zeer onwaarschijnlijke geval dat de Hemel bestaat, zal het daar nu een stuk vrolijker zijn met dat Paar Apart Johnny en Rijk.